گوزەرنامە

لەبارەی ئەم کتێبە

کتێبی "گوزەرنامە" یەکێکە لە بەناوبانگترین و کاریگەرترین کورتە ڕۆمانەکانی نووسەری ئەڵمانی-ڕۆمانی و براوەی خەڵاتی نۆبڵ، هێرتا میولەر، کە لە ساڵی ١٩٨٦دا بڵاوکرایەوە. تەوەری سەرەکیی ڕۆمانەکە باس لە ژیانی گوندێکی کەمینە ئەڵمانییەکان (سوابییەکان) دەکات لە ڕۆمانیا لەژێر سایەی دکتاتۆریەتی سەرکوتکەر و خنکێنەری نیکۆلای چاوشێسکۆدا. چیرۆکەکە لە دەوری کەسایەتییەک بە ناوی "ویندیش" دەسووڕێتەوە کە ئاشەوانی گوندەکەیە و لەگەڵ خێزانەکەیدا بە بێئومێدییەوە چاوەڕێی وەرگرتنی "گوزەرنامە (پاسپۆرت)" و مۆڵەتی فەرمی دەکەن بۆ ئەوەی کۆچ بکەن بۆ ئەڵمانیای ڕۆژاوا. میولەر لە ڕێگەی ئەم گوندەوە وێنای کۆمەڵگەیەک دەکات کە بە تەواوی لە ڕووی دەروونی، ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە لە بەر یەک هەڵوەشاوە و ترس و گەندەڵی هەموو کایەکانی ژیانی تەنیوە. لایەنی هەرە دڵتەزێن و تاریکی ڕۆمانەکە کاتێک دەردەکەوێت کە وەرگرتنی گوزەرنامە پێویستی بە بەرتیلدانە، بەڵام بەرتیلەکە تەنیا پارە یان ئارد نییە، بەڵکو سێکس و جەستەی مرۆڤە. کاتێک مامەڵەی ویندیش لە فەرمانگە گەندەڵەکاندا پەک دەخرێت، کچەکەی کە مامۆستای باخچەی ساوایانە، ناچار دەبێت جەستەی خۆی بە پۆلیسی نهێنی و قەشەی گوندەکە بفرۆشێت تا بتوانێت گوزەرنامەی ڕزگاربوون بۆ خێزانەکەی بە دەست بهێنێت. ئەمەیش نیشانی دەدات کە چۆن ڕژێمە تۆتالیتارەکان نەک تەنیا ئازادیی جەستەیی، بەڵکو کەرامەت، ڕەوشت و مرۆڤایەتیی تاکەکانیش تێک دەشکێنن. گرنگیی ئەم کتێبە لە شێوازی نووسینە شاعیرانە بەڵام پڕ لە ئازار و بڕەرەکەیدا کورت دەبێتەوە. میولەر بە ڕستەی زۆر کورت و هێمای تەمومژاوی واقیعێکی تاڵ دەگێڕێتەوە کە تێیدا مرۆڤەکان وەک نێچیرێکی دەستی قەدەر وان. ئەم کورتە ڕۆمانە بەڵگەنامەیەکی ئەدەبیی بەهێزە لەسەر نامۆبوون، ئاوارەیی و، ئەو باجە قورسەی کە مرۆڤەکان لە پێناو بەدەستهێنانی ئازادیدا دەیدەن.